Ustawa fotoradarowa 2026 – nowe przepisy

81

Ministerstwo Infrastruktury skierowało w sierpniu 2026 roku projekt nowelizacji prawa do konsultacji publicznych. Dotyczył on nowelizacji prawa o ruchu drogowym. W branży projekt znany jest jako ustawa fotoradarowa. Nowe regulacje nie zmienią wysokości mandatów. Reforma dotyczy przede wszystkim procedury egzekwowania naruszeń rejestrowanych przez fotoradary oraz odpowiedzialności właściciela pojazdu, gdy nie uda się ustalić kierowcy. Jeśli projekt przejdzie pełną ścieżkę legislacyjną i zostanie podpisany przez prezydenta, przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2028 roku.

Ustawa fotoradarowa 2026 – co konkretnie zmienią nowe przepisy

Ustawa fotoradarowa 2026 przebudowuje procedurę egzekwowania naruszeń rejestrowanych automatycznie, ale nie rusza taryfikatora mandatów. Stawki grzywien w 2026 roku pozostały bez zmian. Dotychczasowe nowelizacje dotyczyły innych obszarów, między innymi rozszerzenia katalogu sytuacji grożących utratą prawa jazdy. Reforma zmienia natomiast to, co dzieje się między zarejestrowaniem wykroczenia a wystawieniem mandatu karnego: sposób doręczania zawiadomienia, opłaty administracyjne i tryb wskazania kierującego.

Projekt odpowiada na lukę ciągnącą się od ponad dekady. Od zmiany prawa w 2015 roku nie powstały przepisy wykonawcze regulujące sprawę stacjonarnych fotoradarów rejestrujących przejazd na czerwonym świetle. Urządzenia stoją, robią zdjęcia, a postępowania grzęzną. Nowelizacja ma domknąć tę lukę i uporządkować obieg dokumentów w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego.

Kluczowa zmiana dotyczy formalnej treści oświadczenia właściciela. Wskazanie kierującego wymaga podania imienia, nazwiska i adresu, a nie ogólnikowej informacji, że „pojazd prowadził ktoś inny”. System ma karać tych, którzy faktycznie łamią przepisy albo świadomie utrudniają postępowanie.

Nowa ustawa fotoradarowa trafiła w sierpniu 2026 roku do konsultacji publicznych. Pełną treść udostępnia Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP). Jeśli akt przejdzie ścieżkę legislacyjną i zostanie podpisany przez prezydenta, przepisy zaczną obowiązywać 1 stycznia 2028 roku. Do tej daty w mocy pozostaje obecny reżim odpowiedzialności za naruszenia z mandatów z fotoradarów.

Odpowiedzialność sprawcy wykroczenia i konsekwencje braku odpowiedzi na korespondencję

Odpowiedzialność sprawcy wykroczenia zarejestrowanego automatycznie działa dziś zerojedynkowo: albo ustalono kierującego, albo sprawa upada. W obowiązującym systemie, opartym na Kodeksie wykroczeń, odpowiedzialność nie przechodzi automatycznie na właściciela auta. Właściciel ma prawo do obrony i nie musi wskazywać siebie jako osoby prowadzącej. Wyrok siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego tę linię ugruntował – nikt nie może być zmuszany do samooskarżenia. Efekt praktyczny: gdy zdjęcie nie pozwala jednoznacznie zidentyfikować kierującego, dokumentacja z fotoradaru trafia do kosza.

Nowa regulacja zmienia logikę końcówki postępowania, nie samą zasadę winy. Projekt utrzymuje odpowiedzialność kierowcy za wykroczenie, ale dokłada ścieżkę administracyjną dla sytuacji, w których sprawcy nie da się ustalić. Wtedy konsekwencje ponosi właściciel lub użytkownik pojazdu – nie za samo naruszenie, lecz za nierozliczenie się z korespondencji.

Konstrukcja przewiduje trzy wyjścia dla adresata zawiadomienia:

• przyjęcie mandatu i zapłacenie kary jako kierujący,
• wskazanie innej osoby prowadzącej wraz z jej imieniem, nazwiskiem i adresem,
• odmowa przyjęcia mandatu i skierowanie sprawy do sądu.

Brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie oznacza uruchomienie odpowiedzialności administracyjnej. Właściciel lub użytkownik pojazdu uniknie jej tylko w określonych przypadkach – na przykład gdy udowodni, że w chwili naruszenia auto zostało mu skradzione albo formalnie nie było już jego własnością. To realna zmiana codziennej praktyki dla każdego posiadacza samochodu.

Ustawa fotoradarowa – najważniejsze zmiany przed i po nowelizacji

 

Wykaz aut i procedura dla pojazdów zarejestrowanych za granicą – jak to będzie działać

Pojazdy z zagraniczną rejestracją stanowią najsłabsze ogniwo obecnego systemu. W 2024 roku ponad 108 tys. spraw zakończyło się nieskutecznie z powodu zagranicznych tablic rejestracyjnych. Łącznie ponad 330 tys. przypadków uległo przedawnieniu. Skala pokazuje, dlaczego resort infrastruktury sięgnął po rozwiązania systemowe.

Procedura identyfikacji zaczyna się od odczytu numeru rejestracyjnego i zapytania do Centralnej Ewidencji Pojazdów. Gdy auto ma zagraniczne tablice, GITD korzysta z 32 Krajowych Punktów Kontaktowych Unii Europejskiej. Ustawa fotoradarowa 2026 dokłada krajowy rejestr naruszeń popełnionych przez pojazdy spoza Polski – z rolą GITD jako oskarżyciela publicznego przed sądem.

Osobny wątek dotyczy leasingu i najmu długoterminowego. Projekt nakłada na właścicieli prowadzących działalność w zakresie leasingu lub najmu powyżej 30 dni obowiązek przekazywania do CEP danych faktycznego użytkownika auta. Bez tego zapisu firmy leasingowe generowałyby lawinę korespondencji przekierowywanej do klientów z opóźnieniem grożącym przedawnieniem.

Dla kierowcy z Polski jeżdżącego autem służbowym dane trafiają do rejestru automatycznie. Zawiadomienie z fotoradaru przyjdzie bezpośrednio na jego adres. Użytkownik pojazdu skorzysta z tych samych trzech ścieżek co każdy inny właściciel. Symetria proceduralna między rezydentami a nierezydentami to warunek, bez którego cała reforma pozostałaby fikcją statystyczną.

Wątpliwości prawne i rola ministerstwa infrastruktury w procesie wdrożenia ustawy

Ministerstwo Infrastruktury odpowiada za kształt projektu i harmonogram konsultacji, ale nie działa w próżni orzeczniczej. W 2009 roku rozwiązania dotyczące automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym trafiły do Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zakwestionowaną nowelizację za niezgodną z konstytucją. Ta historia wymusza ostrożność w konstruowaniu przepisu o odpowiedzialności administracyjnej właściciela. Granica między egzekwowaniem prawa a wymuszaniem samooskarżenia jest cienka i wielokrotnie badana przez sądy.

Resort zakłada, że nadzór nad systemem fotoradarów pozostanie w rękach państwa. Operacyjnie prowadzić go będzie GITD przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym. CANARD mierzy się z luką na masową skalę – setki tysięcy zdjęć rocznie bez skutków prawnych. Projekt wprowadza jednoznaczne zasady uwzględniania tolerancji pomiarowej urządzeń rejestrujących, co dotyczy ustalania wartości przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Odpowiada tym samym na powtarzające się w sądach spory o kilka kilometrów na godzinę.

Ostateczny kształt aktu poznamy po zakończeniu konsultacji i uzgodnień międzyresortowych. Ministerstwo Infrastruktury nie wydało jeszcze wytycznych wdrożeniowych ani rozporządzeń wykonawczych – boleśnie przypomina o tym historia z 2015 roku. Nawet najlepszy przepis pozostaje martwą literą bez aktów wykonawczych.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy ustawa fotoradarowa 2026 wchodzi w życie?

Przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2028 roku, nie w 2026. Projekt trafił do konsultacji publicznych w sierpniu 2026 roku i musi jeszcze przejść pełną ścieżkę legislacyjną: głosowanie w Sejmie, Senat i podpis prezydenta. Do czasu ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw obowiązują dotychczasowe zasady.

Czy fotoradary będą likwidowane po wprowadzeniu nowych przepisów?

Nie – reforma nie przewiduje likwidacji żadnych urządzeń. Zmiany dotyczą wyłącznie procedury egzekwowania naruszeń, a nie rozmieszczenia sprzętu. Od 2015 roku brakuje przepisów wykonawczych dotyczących stacjonarnych fotoradarów rejestrujących przejazd na czerwonym świetle. Nowa regulacja ma naprawić tę lukę.

Co daje szybka zapłata mandatu w świetle nowej ustawy fotoradarowej?

Szybkie przyjęcie mandatu lub uiszczenie opłaty pozwala uniknąć wyższej opłaty administracyjnej. Projekt przewiduje kilka progów tej opłaty za wykroczenia drogowe: za przekroczenie prędkości do 30 km/h wynosi 1500 zł, za niezastosowanie się do sygnalizacji świetlnej – 3000 zł, a za przekroczenie powyżej 71 km/h – nawet 7500 zł. Opłata grozi tego, kto nie odpowie na wezwanie w ciągu 30 dni.

Jak nowa ustawa fotoradarowa obejmie auta zarejestrowane za granicą?

Pojazdy z zagraniczną rejestracją podlegają tej samej procedurze co polskie, lecz identyfikacja przebiega przez 32 Krajowe Punkty Kontaktowe Unii Europejskiej. Projekt nakłada na firmy leasingowe i najmu długoterminowego obowiązek przekazywania do CEP danych faktycznego użytkownika, co ma ograniczyć skalę przedawnień. W samym 2024 roku nieskutecznych spraw było ponad 108 tys.

Czy art. 178a Kodeksu karnego zmienia się wraz z nową ustawą fotoradarową?

Nie – art. 178a Kodeksu karnego dotyczy prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości i pozostaje poza zakresem tej nowelizacji. Reforma obejmuje tryb egzekwowania naruszeń rejestrowanych automatycznie, odpowiedzialność administracyjną właściciela pojazdu oraz obowiązki ewidencyjne firm leasingowych. Nie obejmuje przepisów karnych dotyczących stanu kierowcy.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.

Źródła i podstawa merytoryczna

• Ustawa / akt prawny · Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) · [link](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/search.xsp?query=Ustawa+fotoradarowa+2026)